نجیب پاکیزه ام،

معلمم!

تو به من چگونه فکر کردن را اموختی

عبور از میان ظلمت جنگل جهل را یاد دادی

تو به من اموختی،

که تمامی چیزهای خوب را دوست بدارم

تو به من گفتی:

که زیبایی همیشه خوب نیست،

اما خوبی همیشه زیباست!

و تو،چه، بی دریغ خوب بودی.

همیشه دوستت دارم!

تفنگت را زمین بگذار/

 که من بیزارم از دیدار این خونبارِ ناهنجار/

 تفنگِ دست تو یعنی زبان آتش و آهن/

 من اما پیش این اهریمنی ابزار بنیان کن/

 ندارم جز زبانِ دل -دلی لبریزِ مهر تو-/

تو ای با دوستی دشمن./

 زبان آتش و آهن/

زبان خشم و خونریزی ست/

 زبان قهر چنگیزی ست/

 بیا، بنشین، بگو، بشنو سخن، شاید/

 فروغ آدمیت راه در قلب تو بگشاید./

 برادر! گر که می خوانی مرا، بنشین برادروار/

 تفنگت را زمین بگذار /

 تفنگت را زمین بگذار تا از جسم تو/

این دیو انسان کش برون آید./

 تو از آیین انسانی چه می دانی؟/

اگر جان را خدا داده ست/

چرا باید تو بستانی؟/

چرا باید که با یک لحظه غفلت، این برادر را/

به خاک و خون بغلطانی؟/

گرفتم در همه احوال حق گویی و حق جویی /

و حق با توست/

ولی حق را -برادر جان-/

به زور این زبان نافهم آتشبار/

نباید جست…/

اگر این بار شد وجدان خواب آلوده ات بیدار/

تفنگت را زمین بگذار…

فریدون مشیری

گفتم: شمع. گفت: گل. گفتم: گل. گفت: پروانه. گفتم: شمع و گل و پروانه. گفت: فرزانه­اي است نامش «معلم».

اگر شمع مي­سوزد و مي­افروزد و نورافشاني و در اين ميان پاره­هاي وجود خويش را ايثار مي­كند، معلم نيز مي­سوزد، سوز هدايتگري و مي­افروزد، فروزش عشق و مي­افشاند پرتوهاي علم و دانش خويش را. او نيز پاره­هاي وجود خود يعني عمر و جواني و استعداد و روح و روانش را عاشقانه عطا مي­كند تا بياموزد سخن عشق را كه «خوش­تر از آن نيست.» اگر گل، عطرافشاني مي­كند و اين­گونه از طول عمر خويش مي­كاهد و عرض آن را مي­افزايد، معلم نيز عطر مي­افشاند؛ عطر خير و محبت و دانش و براي آموزش، از جان گرانمايه­ي خويش هزينه مي­كند. اگر پروانه گرد شمع مي­چرخد و مي­گردد و عاشقانه پر مي­سوزاند معلم نيز براي حقيقتي چون دانش و بينش و براي تعليم و تربيت، پروانه­وار گِرد شاگرد هستي مي­چرخد و سوخته­بال، راه و رسم دانستن و سوختن و وصال را مي­آموزاند.

پس، قصه­ي شمع و گل و پروانه يك تعبير كهنه و قديمي نيست، بلكه هر روز تجديد مي­شود و تا هر زمان كه معلم و پيشه­ي شريف تعليم و تربيت است، اين قصه تكرار مي­شود و البته تحسين و تمجيد.

اگر گفته شده است كه ماهيان درياها و موران نهفته در سايه­ي سنگ­ها بر معلم خير، درود مي­فرستند و اگر شنيده­ام جنبندگان زمين و ماهيان درياها و هر موجود زنده­اي و همه­ي اهل آسمان و زمين، استغفار مي­كنند براي معلم خير و نيكي­ها، همه و همه به موضوع تعليم و آموزش بازمي­گردد

مي توان در سايه آموختن ***  گنج عشق جاودان اندوختن *،*،*،*،*،*،*،*،*،*،*،*،*،*،*،*

        اول از استاد، ياد آموختيم ***  پس، سويداي سواد آموختيم *،*،*،*،*،*،*،*،*،*،*،*،*،*

                از پدر گر قالب تن يافتيم *** از معلم جان روشن يافتيم *،*،*،*،*،*،*،*،*،*،*،*،*

                      اي معلم چون کنم توصيف تو *** چون خدا مشکل توان تعريف تو *،*،*،*،*،*،*

                              اي تو کشتي نجات روح ما *** اي به طوفان جهالت نوح ما *،*،*،*،*،*،*

                                       يک پدر بخشنده آب و گل است *** يک پدر روشنگر جان و دل است*

                                                ليک اگر پرسي کدامين برترين *** آنکه دين آموزد و علم يقين*